Novel interviewt: Farid Tabarki

Novel interviewt wekelijks inspirerende personen die maatschappelijke waarden toevoegen met hun werk. Deze week spreken we met Farid Tabarki: trendwatcher, wereldreiziger, columnist, en tijdgeestonderzoeker. Met zijn Studio Zeitgeist doet hij onderzoek naar ontwikkelingen als radicale decentralisatie, transparantie en de opkomst van de vloeibare samenleving en economie.


Door Josien Verwoerd


Wat zijn jouw verantwoordelijkheden binnen de organisatie?


Ik heb Studio Zeitgeist opgericht. Waar wij ons mee bezig houden is het vangen, presenteren, en vormgeven van de tijdgeest. Concreet betekent dit dat wij veel onderzoek doen naar belangrijke ontwikkelingen die deze tijdsgeest vormen, en ook onderzoeken hij we onze bevindingen zo bruikbaar mogelijk naar buiten kunnen brengen.


Daarnaast treed ik vaak op als dagvoorzitter en gespreksleider, door heel Europa. Door verschillende mensen te interviewen en conferenties over uiteenlopende onderwerpen te leiden, zie ik op een bijzondere manier van dichtbij wat er op verschillende plekken gebeurt. Ik ben ook alle landen van de wereld aan het bezoeken, omdat ik context wil geven aan de tijdgeest die aan mij wordt gepresenteerd door onder andere de media. Ik geloof dat de plaatselijke context een verhaal enorm kan toelichten, of juist debunken.


Na dit ‘vangen’ van de tijdsgeest, deel ik onze bevindingen door het geven van lezingen – ook door heel Europa – en heb ik een column in Het Financieele Dagblad. Vorig jaar schreef ik een boek, Het einde van het midden, over de fundamentele veranderingen die onze samenleving nu doormaakt. Van veranderende winkelstraten tot nieuwe organisatievormen van de arbeidsmarkt en de politiek: traditionele rollen verdwijnen en transformeren door snelle technologische en sociale ontwikkeling.


Het vormgeven van de tijdgeest betreft het adviseren van bedrijven over hoe om te gaan met deze verschillende ontwikkelingen die wij duiden. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor hun producten, diensten, mensen, en organisatie? Hierin vervult Studio Zeitgeist eigenlijk een consultancy-rol.


Wat zijn momenteel urgente vraagstukken voor jullie?


We hebben deze maand een whitepaper gelanceerd, The Transformation Playground 1.0: Reinventing Business Principles, waarin we zeven bewegingen identificeren die we nu als samenleving doormaken. Denk bijvoorbeeld aan de beweging van hiërarchische modellen naar netwerkmodellen, of hoe we van een vaste naar een vloeibare samenlevingsvorm gaan. De urgentie zit hem daarbij in verschillende gebieden. In de politiek bijvoorbeeld, wordt een transitie naar effectiever beleid op lokaal niveau belemmert door bestaande structuren als de natiestaat. Denk ook aan de energietransitie die door zulke structuren tegengehouden wordt: we zouden onze energie op kunnen wekken met nieuwe, schone technologieën, als de facilitering van deze transformatie niet vastliep in ingewikkelde droste-constructies tussen de politiek en het bedrijfsleven. Wij proberen vast te stellen wat zulke belangrijke transities precies in de weg zit, en hoe we er samen aan kunnen werken deze structuren meer open te maken.


Een ander urgent vraagstuk, waar ik ook in mijn boek uitgebreid bij stil sta, draait om de transformatie die het individu in deze ontwikkelingen moet doorgaan. De overgang van een hiërarchische samenleving, die als totaal georganiseerd is, naar een vloeibare samenleving waar organisatie transparant en gedecentraliseerd plaatsvindt, vraagt veel van haar burger als individu. Er wordt meer en meer flexibiliteit van mensen gevraagd, wat nieuwe kansen biedt, maar ook een zekere bedreiging en uitdaging vormt voor medewerkers, werknemers en organisaties. Nieuwe generaties moeten hierop voorbereid worden, maar ook de generaties die op dit moment functioneren in de samenleving en arbeidsmarkt dienen zich nieuwe vaardigheden aan te leren om bij te kunnen blijven. De ontwikkelingen die plaatsvinden zijn snel en radicaal; hoe zorgen we dat de mensen daar ook in meekomen?


Welke waarde proberen jullie met Studio Zeitgeist toe te voegen aan de maatschappij?


De belangrijkste waarde van ons werk is mensen een bril geven waarmee ze naar die ingrijpende veranderingen kunnen kijken. De snelheid van zulke ontwikkelingen kan ons het gevoel geven dat ze ons overkomen, wat angst inboezemt. Maar met angst kunnen we niet zoveel, angst leidt niet tot een productief handelsperspectief waarin mensen met de verandering aan de slag gaan. Wat ik probeer te doen is die veranderingen op een rijtje te zetten en mensen begrippen en kaders mee te geven die hen beter in staat stelt zelf te zien wat er speelt. Zo kunnen zij hun perspectief en vaardigheden aanpassen voor zichzelf, of voor de organisatie of samenleving waarbinnen zij functioneren. Dat is de bijdrage die we met Studio Zeitgeist hopen te leveren.


Welk doel wil je de komende jaren verwezenlijkt hebben?


The Transformation Playground benoemt met name bewegingen die samenleving en organisaties doormaken; komend jaar gaan we ons erop richten deze bevindingen te vertalen naar wat dit precies voor het individu betekent. Wat kunnen, of moeten we van mensen vragen? Welke vaardigheden en capaciteiten moeten we aan individuen meegeven, om hen mee te kunnen laten spelen in een vloeibare samenleving? Ik vind het spannend dat we onze denkkracht en tijd gaan inzetten op die vertaalslag, en om naast organisaties ook de individuele mens centraal te gaan zetten in onze benadering.


Van welke changemaker kunnen we wat jou betreft nog wat opsteken?


Iemand die ik heel inspirerend vind, om hoe hij naar de wereld kijkt, is George Friedman. In zijn boek The Next 100 Years doet hij een poging de komende honderd jaar in grote lijnen te voorspellen, op het gebied van mondiale politiek, technologische ontwikkeling, enzovoorts. Niet dat hij altijd gelijk heeft in zijn beweringen, maar zijn aanpak vind ik spannend en leerzaam.


Iemand anders die mij inspireert met zijn blik op de toekomst is Jaron Lanier, schrijver van Who Owns The Future. Hij stelt dat, in de samenlevingen van de toekomst, er voornamelijk waarde zal zitten in data. Maar hoe gaan we als samenlevingen met elkaar bepalen van wie die data is? Zulke vragen zijn belangrijk, bijvoorbeeld in de transformatie van de zorg. Met de enorme hoeveelheid data die we genereren over ons lichaam, kunnen we ziektes beter genezen of zelfs voorkomen. Innovaties worden echter afgeremd omdat de regulatie van deze data niet goed georganiseerd is, en bedrijven dus niet met zekerheid investeringen kunnen doen in belangrijke onderzoeken en zorg.


Denkers als Lanier en Friedman inspireren mij omdat zij proberen uit te stippelen hoe onze samenleving er in de toekomst uit gaat zien, en wat daarom belangrijk is om nu met elkaar te bespreken en organiseren, om de nadelen, maar vooral ook de voordelen van die ontwikkelingen op te kunnen pakken.


Lees ook onze andere interviews, bijvoorbeeld met Eric Traa van Rabobank Amsterdam, of Anne Scheltema Beduin van Transparency International Nederland.