Zes essentiële lessen over diversiteit

Op maandag 12 september organiseerde Novel met Cultuurmarketing en ACMC een seminar in de Stadsschouwburg Amsterdam over culturele diversiteit in de cultuursector. Tijdens het drukbezochte programma deelden experts en ervaringsdeskundigen inzichten die het streven naar diversiteit kunnen aanmoedigen en versterken. We zetten de belangrijkste inzichten op een rij, van o.m. De Correspondent, het Tropenmuseum, een geïnspireerd jongerenpanel en een aantal culturele beslissingsmakers.


Door Mark de Boorder & Chris Julien


1. Richt je aanpak op programma, publiek, personeel en partners

Belangenorganisatie Binoq stelde dit jaar een vernieuwde versie van de Code Culturele Diversiteit op; een concreet instrument waarmee culturele instellingen diversiteit in hun organisatie kunnen verankeren. Hoewel culturele diversiteit vaak gaat over een kleurtje voor of achter het voetlicht, is er meer aan de hand. De Code formuleert daarom vier focuspunten om een inclusieve organisatiestrategie- en cultuur aan op te hangen: programma, publiek, personeel en partners. 'De 4 P’s' zijn een heldere leidraad voor elke organisatie die structureel aan de slag wil met diversiteit.




2. Harmonisatie verbindt en versterkt

Diversiteit is vaak een spelletje 'zoek de verschillen’. Volgens Gabriel Ercicia (creatief en communicatiemanager) moeten we diversiteit veel meer benaderen vanuit een filosofie van harmonisatie. Anders gezegd moeten we kijken “hoe wij elkaar vanuit die verscheidenheid kunnen complementeren”. Educatie - in de brede zin - is de weg naar deze harmonisatie. Door het uitwisselen van kennis en ervaringen komen mensen in aanraking met elkaars denken en zullen zij eerder ontvankelijk zijn voor elkaars ideeën en interesses, waardoor mogelijkheden ontstaan om gezamenlijk doelen na te streven. Ga dus oprecht en met interesse het gesprek aan en geef zo de ruimte om een gedeelde cultuur te sterken met alle mogelijkheden van dien.




3. Co-creatie zorgt voor wederzijds vertrouwen

Een wezenlijke bouwsteen voor een meer inclusieve praktijk is co-creatie. Volgens Emin Kececi (verkozen tot virtuoze leerkracht 2015) is het “essentieel om programma’s af te stemmen op de belevingswereld van mensen”. Organisaties moeten laten zien dat zij andere subculturen omarmen en dit verweven in hun programmering, en dat doe je door die subculturen daar zelf bij te betrekken. Om een toegankelijke context te creëren is het doorslaggevend dat de diverse programmering oprecht is. En juist co-creatie zorgt ervoor dat een programma authentiek en relevant is.




4. Open thema’s overschrijden culturen en interesses

Om een oprechte kunstbeleving te ervaren is het voor veel mensen van belang dat de programmering niet nadrukkelijk op hen gericht is als representant van een specifieke culturele groep. Volgens Maan Meelkers (Nachtbrakers en SSBA Salon) is - bijvoorbeeld - “een museum een plek waar men zich vrij moet kunnen voelen”. Dat het een plek is en een presentatie waarvan je “iets zélf stom kan vinden of helemaal geweldig”.


Organisaties moeten daarom op zoek naar thema’s waarbij de grenzen relatief open blijven. Een goed voorbeeld is het Good Hair Festival van het Tropenmuseum. De aantrekkingskracht van dit festival lag erin dat de thematiek sterk aansluit bij mensen met afro-haar, zonder dat anderen met een interesse voor, of zelf trotse bezitter van een opmerkelijke haardos werden uitgesloten. Dankzij het open thema bleek het festival voor een bredere groep interessant.




5. Wees zelfkritisch en transparant bij je streven naar diversiteit

Floor Milar en Karel Smouter van De Correspondent voerden een openbare zoektocht om een meer diverse redactie te realiseren. Cruciaal bleek hun transparante houding; 'nee we zijn niet divers' gekoppeld aan een open oproep voor diverse redacteurs. De les: geef publiekelijk toe hoe je ervoor staat en spreek de intentie uit tot verandering. Neem vervolgens je achterban mee op de weg hiernaartoe. Zoals ze het zelf stellen: toon lef, dan valt er een wereld te winnen. Een schat aan nieuwe inzichten zal zich openbaren en je zal meer sympathie opwekken dan je had gehoopt.




6. De aanhouder wint

Uit het seminar bleek een positief toekomstbeeld, of zoals Laurien Saraber van het Amsterdams Fonds voor de Kunst het stelde: “We staan er heel anders voor dan 15 jaar geleden, toen dit thema ook speelde. Mensen staan meer open voor verandering, en zien ook de positieve aspecten van diversiteit.” We zitten dus op de goede weg, maar toch benadrukt zij dat dit slechts de eerste stappen zijn. Sterker nog: “We moeten samen heel hard bezig blijven. Want als je loslaat verslapt het; het gaat alleen als we er in blijven investeren.”


Interesse om eens met Novel over dit onderwerp verder te praten? Neem dan contact op met Maurice Seleky via maurice@novelworks.nl