Hoe we de generatiekloof kunnen overbruggen

Intergenerationeel2-2

Jongerenpartijen roepen op tot meer aandacht in de politiek voor de langere termijn en voor een ‘ombudsman voor toekomstige generaties’. Daarmee vragen ze om meer aandacht voor intergenerationeel denken. De tijd van elke-generatie-voor-zich zou voorbij moeten zijn. 

De toekomst is door fenomenen als klimaatverandering, flexibilisering en schommelende economische groei een stuk onzekerder geworden. Economen als Larry Summers, Paul Krugman en Robert Gordon voorspellen een periode met langzame economische groei en tegenvallende technologische doorbraken. En flexibilisering op de arbeidsmarkt heeft als gevolg dat jongere generaties niet vanzelfsprekend kunnen rekenen op vast werk en een pensioen

Brexit-Statistic

Voor jongere generaties betekent het dat ze op politiek vlak niet stil mogen zitten. De jongerenpartijen CDJA, Dwars, Jonge Democraten, Jonge Socialisten, Perspectief en Pink deden in de Volkskrant al een oproep voor meer langetermijndenken. 

Daarnaast vertaalt de spanning tussen de korte termijn en lange termijn zich ook naar stemgedrag. In de recente Brexit-verkiezingen was de samenhang tussen leeftijd en stemgedrag veelzeggend: pensioengerechtigden stemden massaal op de conservatieven. Stemmen voor Labour kwamen vooral van jongeren.

In Nederland lijkt het effect van leeftijd op het stemgedrag minder uitgesproken: de VVD wist bijvoorbeeld een vergelijkbaar aantal stemmen binnen alle generaties te halen. Alleen CU/SPG, D66 en Groenlinks trokken relatief veel jonge stemmers. Echter liggen de meeste stemmen voorlopig bij de welvarende babyboomgeneratie. Jan Nagel, tot voor kort nog partijvoorzitter van 50PLUS, heeft de gepensioneerdenpartij nota bene opgericht omdat hij aanvoelde dat er een markt voor was.

Intergenerationeel3

50PLUS toont dus aan hoe generationeel denken en marktsegmentatie ook doorgedrongen zijn in de politiek. En dat is niet bepaald een goede zaak: het werkt maatschappelijke segregatie in de hand. Daarom moeten we onze aandacht vestigen op intergenerationeel denken. Intergenerationeel denken begint met de veronderstelling dat verschillende generaties bij elkaar in het krijt staan in plaats van met elkaar in een concurrentiestrijd verwikkeld zijn.

In een artikel van Janneke van Mens-Verhulst, waarin intergenerationeel denken verder uit wordt gediept, stelt ze dat het meest voor de hand liggende perspectief gebaseerd is op wederzijdse solidariteit: je gunt de volgende én vorige generaties een goed leven omdat zij dat ook jou gunnen. 

Stilzwijgende solidariteit werkt goed als generaties zich met elkaar verbonden voelen, bijvoorbeeld via institutionele wegen (zoals kerk en onderwijs of via familiebanden). Maar zulke traditionele instituties zijn langzaam plaats aan het maken voor individualisme.

Toenemend individualisme betekent dat generaties in hun stemgedrag in de eerste plaats voor zichzelf kiezen, en niet voor wat ze als beste zien voor de samenleving als geheel. Of ze denken dat een keuze voor zichzelf de beste keuze voor iedereen is. Van Mens-Verhulst gebruikt hier de term ‘opsluiting’ voor: generaties gebruiken morele argumenten en politieke, economische of sociale machtsmiddelen om voor zichzelf en hun generatiegenoten de publieke middelen te verzekeren. 

Intergenerationeel-1

Tegenover ‘opsluiting’ valt het begrip ‘emancipatie’ te plaatsen. Dat is juist een toestand waarin  elkaars problemen en verschillen erkennen, en bewust zoeken naar een oplossing. Het spreekt voor zich dat emancipatie het beste scenario is.

Daarom moet je ook de roep van de jongerenpartijen voor meer langetermijndenken ook niet puur beschouwen als een door eigenbelang of machtsbegeerte gedreven oproep. Net zo belangrijk is het bewaren van de politieke stabiliteit en het voortzetten van de goede voet waarop generaties met elkaar stonden in de laatste decennia.

Uit de discussie over generatieconflicten tegenover intergenerationeel denken komt echter nog een belangrijker inzicht naar voren: het denken in generaties zelf en het segmenteren aan de hand van generaties zorgt er juist voor dat het intergenerationele perspectief ondergesneeuwd raakt. Kijk bijvoorbeeld eens hoe vaak de term ‘Millennials are killing…’ ingezet wordt. Of waar babyboomers wel niet beschuldigd van worden. Politici, maar ook marktspelers en marketeers moeten daarom voorzichtig zijn met de wijze waarop ze hun eigen segmentatielogica loslaten op de wereld. Hiermee bepalen ze immers ook het wereldbeeld van degenen die ze proberen aan te spreken. 

Als creative consultancy gericht op millennials verbinden we de belangen van deze generatie met de reeds bestaande structuren en oudere generaties. Dit werkt beide kanten op: enerzijds draait het om het bereiken van millennials namens organisaties die een positieve impact willen maken op de maatschappij. Anderzijds draait het om het vertalen van de innovatiekracht van de millennialgeneratie naar oplossingen te bieden voor actuele vraagstukken.


Meer weten over generatieconflict? Lees Collin's artikel ''Wat we moeten doen om ons millennialpensioen op orde te krijgen'. 

Statistiek: Yougov UK
Beeld: Gucci


005.aimee-Zito-Lema-Rijksacademie-Open-2016-Ph.gj.vanrooij

Social memory by Aimée Zito Lema

In haar project 'Paper Memory & Ghost Images' (2017) heeft Zito Lema stenen gebruikt die…

Img_5548

Novel interviewt: Aimée Zito Lema

Schermafbeelding-2017-11-07-Om-22.59.10

Novel interviewt: Emma Westermann

Wat zijn de urgente vraagstukken die je hebt in het maken van je werk? Ik merk dat er altijd…

Larger

Contemporary conceptualism by Nicolas Lobo

In zijn meest recente kunstproject 'Block chain' (2017) geeft Lobo de immateriële elementen van…